Ustawa wygaszająca, czyli co się zmienia w pobycie i zatrudnieniu obywateli Ukrainy po 5 marca 2026 r.
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która wejdzie w życie z dniem 5 marca 2026 roku, wprowadziła szereg zmian dotyczących zasad legalnego pobytu, zatrudnienia, oświaty, prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy przebywających w Polsce.
CO SIĘ ZMIENI PO 5 MARCA 2026 R.?
Obywatele Ukrainy
• przedłużenie ważności wiz, zezwoleń na pobyt oraz prawa do pobytu w ramach ruchu bezwizowego w Polsce, których ważność upływała w okresie od 24 lutego 2022 roku, kontynuowane będzie do 4 marca 2027 roku.
• osoby wjeżdżające do Polski po 5 marca 2026 roku by zostać beneficjentem ochrony czasowej będą mieli obowiązek uzyskać PESEL ze statusem UKR w terminie 30 dni od przekroczenia granicy RP. Niespełnienie tego obowiązku skutkować będzie nieobjęciem obywatela Ukrainy ochroną czasową. Osoby posiadające PESEL UKR przed 5 marca 2026 roku nie będą musiały go odnawiać.
• obywatele Ukrainy, którzy od 24 lutego 2022 roku otrzymali PESEL UKR na podstawie oświadczenia (bez okazania paszportu), zobowiązani będą do potwierdzenia swojej tożsamości w dowolnym organie gminy na podstawie ważnego dokumentu podróży do dnia 31 sierpnia 2026 r. Po tej dacie status UKR zostanie zmieniony na status NUE i osoba ta będzie musiała uzyskać nową podstawę pobytu w Polsce.
• obywatel Ukrainy utraci status beneficjenta ochrony czasowej w przypadku pobytu poza Polską przez ponad 30 dni, uzyskania ochrony w innym kraju UE lub uzyskanie innego tytułu pobytowego – np. zezwolenia na pobyt czasowy.
Praca obywateli Ukrainy
• kontynuacja pracy na powiadomieniu złożonym do 4 marca 2026 - powiadomienie umożliwia dalsze powierzanie pracy po tej dacie, na warunkach wskazanych w powiadomieniu, każdemu legalnie przebywającemu w Polsce obywatelowi Ukrainy,
• osoby legalnie przebywające w Polsce, które nie korzystają z ochrony czasowej, będą mogły podejmować pracę na podstawie powiadomień jeszcze przez 3 lata od wejścia w życie ustawy.
• beneficjenci ochrony czasowej od 5 marca 2026 będą mogli korzystać z powiadomień do 4 marca 2027, a następnie do 4 marca 2029 – jako osoby niebędące już beneficjentami, o ile ich pobyt będzie legalny.
• prawo do zakładania i prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej od 5 marca 2026 roku będą mieli wyłącznie beneficjenci ochrony czasowej, a nie, jak dotychczas, wszyscy legalnie przebywający w Polsce obywatele Ukrainy posiadający PESEL.
• działalność gospodarcza założona i prowadzona przez obywateli Ukrainy przed 5 marca 2026 roku może być legalnie kontynuowana po tej dacie w poszanowaniu praw nabytych.